تاریخچه شبکه جهانی ایران مداری

ایده شکل‌گیری شبکه جهانی ایران‌مداری در تابستان سال ۲۰۲۴ و با پیشنهاد دکتر میترا بابک مطرح شد. مبنای این پیشنهاد، ایجاد بستری برای ارتباط، هم‌افزایی و همکاری میان گروه‌ها، سازمان‌ها، نهادها و فعالان ایرانی بود که در نقاط مختلف جهان، هر یک به شکلی مستقل، برای ایران و آینده آن فعالیت می‌کردند. در آن مقطع، تعداد زیادی از گروه‌های ایرانی در کشورهای مختلف فعالیت داشتند، اما بخش قابل توجهی از این فعالیت‌ها به صورت مستقل و پراکنده انجام می‌شد. بسیاری از این مجموعه‌ها اهداف مشترکی داشتند، اما به دلیل نبود یک بستر ارتباطی منسجم، امکان استفاده از توان، تجربه، امکانات و ارتباطات یکدیگر را به اندازه کافی در اختیار نداشتند.
بر همین اساس، پیشنهاد ایجاد شبکه‌ای مطرح شد که بتواند بدون دخالت در استقلال و ساختار داخلی گروه‌ها، آنها را در زمینه اهداف و پروژه‌های مشترک به یکدیگر متصل کند. پس از طرح این پیشنهاد، با معرفی تعدادی از گروه‌ها از سوی دکتر میترا بابک و همچنین همراهی شماری دیگر از فعالان، نخستین نشست‌ها و گفت‌وگوها میان نمایندگان گروه‌های مختلف آغاز شد. هدف از این جلسات، بررسی امکان ایجاد یک چارچوب مشترک برای همکاری و مشخص کردن اصولی بود که بتواند مبنای یک همکاری پایدار و بلندمدت قرار گیرد.

از گفت‌وگوهای اولیه تا تدوین بنیادنامه

در ماه‌های بعد، جلسات متعددی میان گروه‌های اولیه برگزار شد. در این نشست‌ها، موضوعاتی همچون اهداف شبکه، نحوه همکاری، استقلال گروه‌ها، شیوه تصمیم‌گیری، ساختار اجرایی، نحوه پذیرش همراهان جدید و چارچوب فعالیت‌های مشترک مورد بحث و بررسی قرار گرفت.
یکی از مسائل مهم از همان ابتدا این بود که شبکه جهانی ایران‌مداری نباید به سازمانی تبدیل شود که گروه‌های مختلف را در خود ادغام کند یا استقلال آنها را از میان ببرد.
هدف، ایجاد یک «شبکه همکاری» بود، نه تشکیل یک حزب یا تشکیلات متمرکز.
به همین دلیل، تدوین بنیادنامه و مشخص کردن اصول همکاری با دقت و طی چندین مرحله انجام شد تا سازوکاری ایجاد شود که هم امکان همکاری گسترده را فراهم کند و هم استقلال کامل مجموعه‌های همراه را به رسمیت بشناسد.

پیمان مونیخ و شکل‌گیری چارچوب مشترک

یکی از نقاط مهم در مسیر شکل‌گیری شبکه جهانی ایران‌مداری، حضور در گردهمایی «مونیخ ۱» و امضای ۱۲ بند پیمان مونیخ بود. پس از بررسی این اصول و گفت‌وگو میان گروه‌های همراه، این جمع‌بندی شکل گرفت که ۱۲ اصل مونیخ می‌تواند به عنوان یکی از مبانی اصلی و مشترک همکاری میان مجموعه‌های حاضر در شبکه مورد استفاده قرار گیرد. بر همین اساس، تصمیم گرفته شد همکاری میان گروه‌های همراه شبکه جهانی ایران‌مداری بر پایه این اصول مشترک و در راستای حمایت از مبارزه مردم ایران برای آزادی، گذار از جمهوری اسلامی و حمایت از شاهزاده رضا پهلوی و تیم ایشان شکل گیرد. این چارچوب، امکان آن را فراهم کرد که گروه‌هایی با حوزه‌های فعالیت، توانمندی‌ها و حتی برخی دیدگاه‌های متفاوت، بتوانند بر سر مجموعه‌ای از اصول اساسی و اهداف مشترک با یکدیگر همکاری کنند.

شکل‌گیری نخستین ساختار مدیریتی

پس از ماه‌ها گفت‌وگو، بررسی بنیادنامه و مشخص شدن چارچوب همکاری، اعضای مؤسس انتخابات نخستین دوره شبکه جهانی ایران‌مداری را برگزار کردند.
در نخستین ساختار مدیریتی شبکه:

  • آقای ایمان واعظ،
  • بانو دکتر نازک توکلی،
  • بانو هیلدا دهقانی آذر،
  • بانو ویدا تهرانی،
  • آقای سالار غدیری

در ساختار مدیریتی نخستین دوره حضور داشتند.

همچنین آقایان:

  •  افشین پیروی،
  • پیروز حسینی،
  • شهرام درویش

به عنوان بازرسان شبکه جهانی ایران‌مداری انتخاب شدند.

با شکل‌گیری این ساختار، شبکه وارد مرحله اجرایی شد و فعالیت برای توسعه ارتباط میان گروه‌ها، ایجاد همکاری‌های مشترک و معرفی شبکه به مجموعه‌های مختلف ایرانی در سراسر جهان آغاز شد.

نخستین سال فعالیت و گسترش شبکه

شبکه جهانی ایران‌مداری فعالیت خود را با تعداد محدودی از گروه‌ها آغاز کرد. در ابتدای مسیر، حدود چهار یا پنج مجموعه در ارتباط نزدیک با یکدیگر قرار داشتند و تلاش می‌کردند الگویی عملی برای همکاری میان گروه‌های مستقل ایجاد کنند.
در طول نخستین سال فعالیت، با برگزاری جلسات، ایجاد ارتباط با فعالان و شناسایی گروه‌های مختلف، مجموعه‌های بیشتری به شبکه پیوستند.
به تدریج، گروه‌هایی از حوزه‌های مختلف فعالیت با شبکه جهانی ایران‌مداری همراه شدند و در پایان نخستین سال، شمار مجموعه‌های همراه شبکه به حدود ۲۴ گروه و نهاد رسید.
این گسترش نشان داد که نیاز به یک بستر همکاری میان گروه‌های ایرانی، نیازی واقعی است و بسیاری از مجموعه‌ها تمایل دارند ضمن حفظ هویت و استقلال خود، در پروژه‌هایی که دارای اهداف مشترک هستند با دیگران همکاری کنند.

ورود به دومین سال فعالیت

با پایان نخستین دوره و آغاز سال دوم فعالیت شبکه، انتخابات دوره جدید نیز برگزار شد و شبکه جهانی ایران‌مداری وارد مرحله تازه‌ای از فعالیت خود شد.
در این مرحله، تمرکز شبکه بیش از گذشته بر توسعه ساختارهای اجرایی، ایجاد کارگروه‌های تخصصی، افزایش تعداد مجموعه‌های همراه و گسترش پروژه‌های مشترک قرار گرفت.
تجربه نخستین سال فعالیت نشان داده بود که ظرفیت اصلی شبکه جهانی ایران‌مداری در ایجاد ارتباط میان گروه‌هایی نهفته است که هر یک در حوزه‌ای دارای تجربه و توان تخصصی هستند.
بر همین اساس، مدل فعالیت پروژه‌محور و کارگروه‌محور بیش از پیش در دستور کار شبکه قرار گرفت.

درباره شبکه جهانی ایران‌مداری

تاریخچه شبکه جهانی ایران مداری

شبکه جهانی ایران‌مداری بستری برای ایجاد ارتباط، هماهنگی، هم‌افزایی و همکاری میان گروه‌ها، سازمان‌ها، نهادها، انجمن‌ها، رسانه‌ها و مجموعه‌های ایرانی فعال در نقاط مختلف جهان است.
شبکه جهانی ایران‌مداری بر این باور شکل گرفته است که جامعه ایرانی خارج از کشور دارای ظرفیت بسیار گسترده‌ای از نیروی انسانی، تجربه، تخصص، ارتباطات و امکانات است.
در کشورهای مختلف، صدها گروه و مجموعه ایرانی فعالیت می‌کنند و هر یک در حوزه‌ای دارای توانایی و تجربه ویژه هستند.
برخی از این گروه‌ها در زمینه برگزاری تجمعات، تظاهرات و فعالیت‌های میدانی فعال هستند.
برخی در حوزه رسانه، تولید محتوا، اطلاع‌رسانی و مقابله با پروپاگاندا فعالیت دارند.
گروه‌هایی در زمینه لابی سیاسی و ارتباط با دولت‌ها، پارلمان‌ها، احزاب و نهادهای بین‌المللی فعالیت می‌کنند.
مجموعه‌هایی نیز در زمینه حقوق بشر، مستندسازی نقض حقوق بشر و پیگیری پرونده‌های مرتبط با جمهوری اسلامی فعال هستند.
برخی گروه‌ها فعالیت‌های فرهنگی، اجتماعی و آموزشی دارند.
تعدادی از مجموعه‌ها نیز دارای ظرفیت‌های تخصصی در حوزه‌هایی مانند پزشکی، حقوق، اقتصاد، فناوری، امور دانشگاهی، امور خیریه، پژوهش و دیگر زمینه‌های حرفه‌ای هستند.
هدف شبکه جهانی ایران‌مداری این است که این ظرفیت‌های مختلف را به یکدیگر متصل کند.

چرا شبکه جهانی ایران‌مداری شکل گرفت؟

به‌ویژه پس از کشته‌شدن مهسا امینی و آغاز خیزش سراسری در ایران، تعداد بسیار زیادی از گروه‌ها و نهادهای ایرانی در کشورهای مختلف شکل گرفتند یا فعالیت‌های خود را گسترش دادند.
این مجموعه‌ها در شهرها و کشورهای گوناگون توانستند اقدامات مهمی انجام دهند؛ از برگزاری تجمعات گسترده گرفته تا فعالیت‌های رسانه‌ای، حقوق بشری، سیاسی، فرهنگی و دیپلماتیک.
با این حال، یکی از مشکلات اساسی، پراکندگی این توان و نبود ارتباط ساختاری میان بسیاری از این مجموعه‌ها بود.
ممکن بود یک گروه تجربه بالایی در برگزاری تظاهرات داشته باشد، گروه دیگری ارتباطات سیاسی گسترده‌ای در اختیار داشته باشد، یک مجموعه دارای تیم رسانه‌ای قدرتمندی باشد و مجموعه‌ای دیگر از ظرفیت حقوقی یا تخصصی برخوردار باشد، اما این گروه‌ها از ظرفیت یکدیگر اطلاعی نداشته باشند یا امکان همکاری میان آنها فراهم نشده باشد.
شبکه جهانی ایران‌مداری برای کمک به حل همین مسئله ایجاد شد.
هدف این است که توان گروه‌ها به جای فعالیت در جزایر جدا از یکدیگر، در مواقع ضروری و در پروژه‌های مشخص به یکدیگر متصل شود.

اصل استقلال گروه‌ها

یکی از مهم‌ترین و بنیادی‌ترین اصول شبکه جهانی ایران‌مداری، حفظ استقلال کامل تمامی گروه‌ها و نهادهای همراه است.
همراهی با شبکه جهانی ایران‌مداری به هیچ عنوان به معنای ادغام یک گروه در ساختار شبکه نیست.
هر گروه، سازمان یا نهاد همراه:
هویت مستقل خود را حفظ می‌کند؛
ساختار مدیریتی خود را دارد؛
برنامه‌های خود را مستقلاً تعیین می‌کند؛
در مواضع و فعالیت‌های داخلی خود مستقل است؛
و درباره میزان مشارکت خود در پروژه‌های شبکه آزادانه تصمیم می‌گیرد.
شبکه جهانی ایران‌مداری در امور داخلی گروه‌های همراه دخالت نمی‌کند.
این شبکه تلاش ندارد همه مجموعه‌ها را به یک شکل درآورد یا تمامی همراهان را موظف به انجام فعالیت‌های مشابه کند.
برعکس، فلسفه شبکه جهانی ایران‌مداری بر این اصل استوار است که تفاوت در تخصص، ساختار و شیوه فعالیت گروه‌ها می‌تواند به یک مزیت تبدیل شود.

همراهی، نه عضویت تشکیلاتی

در شبکه جهانی ایران‌مداری، مفهوم حضور گروه‌ها بیش از آنکه به معنای «عضویت» در یک تشکیلات متمرکز باشد، به معنای «همراهی، همدلی و همکاری» است. هیچ مجموعه‌ای با همراه شدن با شبکه جهانی ایران‌مداری هویت مستقل خود را از دست نمی‌دهد. گروه‌ها با نام، نشان، مدیریت و ساختار خود به فعالیت ادامه می‌دهند و تنها در مواردی که زمینه همکاری مشترک وجود داشته باشد، ظرفیت خود را در کنار دیگر همراهان قرار می‌دهند. به همین دلیل، شبکه جهانی ایران‌مداری را می‌توان شبکه‌ای از مجموعه‌های مستقل دانست که در اصول و اهداف مشخصی با یکدیگر همسو هستند.

مدل فعالیت پروژه‌محور

یکی از مهم‌ترین ویژگی‌های شبکه جهانی ایران‌مداری، مدل فعالیت پروژه‌محور آن است.
ما باور داریم که پیروزی و تأثیرگذاری واقعی، بدون همکاری و هماهنگی گروه‌ها ممکن نیست؛ به همین دلیل با اشتیاق از همه مجموعه‌ها دعوت می‌کنیم که در این مسیر کنار هم باشند.
با این حال، همراهی با شبکه جهانی ایران‌مداری به معنای همدلی و همکاری در موضوع‌ها و پروژه‌هایی است که میان گروه‌ها زمینهٔ مشترک وجود دارد. هیچ گروهی موظف نیست در تمامی برنامه‌ها یا پروژه‌های شبکه مشارکت کند. هر مجموعه بر اساس اهداف، دیدگاه، تخصص، امکانات و توان اجرایی خود تصمیم می‌گیرد که در چه پروژه‌ای حضور داشته باشد و در چه پروژه‌ای مشارکت نکند.
برای مثال، اگر یک گروه پروژه‌ای در زمینه حقوق بشر ارائه کند، مجموعه‌هایی که دارای توان یا علاقه در این حوزه هستند می‌توانند به آن پروژه بپیوندند.
اگر پروژه‌ای در زمینه برگزاری تجمع یا تظاهرات مطرح شود، گروه‌هایی که در حوزه فعالیت‌های میدانی تجربه دارند می‌توانند مسئولیت بخش‌هایی از آن را بر عهده بگیرند.
اگر پروژه‌ای رسانه‌ای باشد، رسانه‌ها، خبرنگاران، تدوینگران، طراحان و فعالان حوزه ارتباطات می‌توانند ظرفیت خود را در اختیار آن قرار دهند.
این مدل باعث می‌شود هر پروژه بر اساس نیاز واقعی خود از تخصص‌های مرتبط بهره‌مند شود.

حمایت از پروژه‌های گروه‌های همراه

یکی دیگر از اهداف شبکه جهانی ایران‌مداری این است که پروژه‌های موفق گروه‌های همراه محدود به ظرفیت همان یک مجموعه باقی نماند.

هر گروه می‌تواند یک طرح، برنامه یا پروژه را به شبکه ارائه کند.

در صورتی که سایر همراهان آن پروژه را مفید و همسو با اهداف خود بدانند، می‌توانند داوطلبانه از آن حمایت کنند.

این حمایت می‌تواند اشکال مختلفی داشته باشد؛ از جمله:

  • حمایت رسانه‌ای،
  • تأمین نیروی انسانی،
  • ارتباطات سیاسی،
  • توان اجرایی،
  • مشاوره تخصصی،
  • کمک حقوقی،
  • شبکه‌سازی،
  • تبلیغات،
  • همکاری سازمانی
  • یا سایر ظرفیت‌هایی که گروه‌های همراه در اختیار دارند.

در چنین ساختاری، پروژه‌ای که ممکن است توسط یک گروه کوچک آغاز شده باشد، با استفاده از ظرفیت یک شبکه بزرگ می‌تواند تأثیر بسیار گسترده‌تری پیدا کند.

کارگروه‌های تخصصی

برای استفاده بهتر از ظرفیت همراهان، شبکه جهانی ایران‌مداری فعالیت خود را از طریق کارگروه‌های تخصصی نیز توسعه می‌دهد.
این کارگروه‌ها بر اساس نیازهای عملی و پروژه‌های مشخص شکل می‌گیرند.
افراد و گروه‌هایی که در یک حوزه تخصص، تجربه یا امکانات دارند می‌توانند در کارگروه مرتبط مشارکت کنند.
هدف این کارگروه‌ها ایجاد ساختارهای سنگین و بوروکراتیک نیست، بلکه تسهیل اجرای پروژه‌ها و افزایش هماهنگی میان افراد و مجموعه‌هایی است که در یک حوزه مشترک فعالیت می‌کنند.

همبستگی بدون یکسان‌سازی

شبکه جهانی ایران‌مداری بر این باور است که برای ایجاد همبستگی، ضرورتی ندارد همه گروه‌ها در تمامی مسائل دارای دیدگاه یکسان باشند.
همبستگی واقعی زمانی شکل می‌گیرد که مجموعه‌های مستقل بتوانند تفاوت‌های خود را حفظ کنند و در عین حال، بر سر اهداف اساسی و منافع ملی ایران با یکدیگر همکاری داشته باشند.
شبکه جهانی ایران‌مداری تلاش می‌کند فضای این همکاری را فراهم کند.
در این مدل، هیچ گروهی هویت خود را قربانی همکاری نمی‌کند و هیچ همکاری نیز نباید به معنای دخالت در استقلال سایر مجموعه‌ها باشد.

مأموریت شبکه جهانی ایران‌مداری

مأموریت شبکه جهانی ایران‌مداری، ایجاد پیوند میان توانمندی‌های پراکنده ایرانیان و مجموعه‌های فعال در سراسر جهان و تبدیل این ظرفیت‌های مستقل به نیرویی هماهنگ در پروژه‌های مشترک است.
شبکه جهانی ایران‌مداری تلاش می‌کند:
میان گروه‌های ایرانی ارتباط مؤثر ایجاد کند؛
از پروژه‌های مفید و مشترک حمایت کند؛
امکان تبادل تجربه و ظرفیت را فراهم سازد؛
از تکرار موازی فعالیت‌ها بکاهد؛
توان تخصصی گروه‌ها را به یکدیگر متصل کند؛
و زمینه اجرای پروژه‌هایی گسترده‌تر و مؤثرتر را فراهم آورد.
هدف نهایی آن است که هیچ ظرفیت ارزشمندی در جامعه ایرانی به دلیل پراکندگی، نبود ارتباط یا کمبود امکانات بلااستفاده باقی نماند.

چشم‌انداز ما

چشم‌انداز شبکه جهانی ایران‌مداری شکل‌گیری شبکه‌ای گسترده از ایرانیان و مجموعه‌های مستقل در سراسر جهان است که بتوانند در شرایط حساس، در پروژه‌های ملی و در موضوعاتی که نیازمند اقدام مشترک است، با سرعت و هماهنگی بیشتری در کنار یکدیگر قرار گیرند. ما بر این باوریم که هر گروه، هر سازمان، هر رسانه، هر انجمن و هر مجموعه تخصصی می‌تواند بخشی از یک ظرفیت بزرگ‌تر برای ایران باشد. شبکه جهانی ایران‌مداری تلاش می‌کند این ظرفیت‌ها را به یکدیگر متصل کند؛ نه برای از میان بردن استقلال آنها، بلکه برای آنکه توان هر مجموعه بتواند در زمان و جای مناسب، در کنار توان دیگر ایرانیان قرار گیرد. شبکه جهانی ایران‌مداری بر پایه همین اندیشه شکل گرفته است: استقلال در ساختار، همبستگی در اصول و همکاری در عمل. همکاری در شبکه جهانی ایران‌مداری بر پایه مرامنامه و اصول مشترک همراهان استوار است؛ از جمله احترام متقابل، حفظ شأن و حرمت یکدیگر، پرهیز از تخریب یا تضعیف مجموعه‌های همراه، و پایبندی به گفت‌وگوی سازنده. تفاوت دیدگاه‌ها نباید به بی‌احترامی یا رقابت فرساینده بدل شود، بلکه باید در چارچوب همین اصول به نیرویی برای هم‌افزایی تبدیل گردد.