رونوشت به: سازمان جهانی بهداشت، دفتر منطقه‌ای مدیترانه شرقی؛ دفتر کمیسر عالی حقوق بشر سازمان ملل متحد؛ گزارشگران و دارندگان مأموریت‌های ویژه مرتبط سازمان ملل متحد
موضوع: درخواست فوری برای مداخله در خصوص گزارش صدور حکم اعدام سپهر امیرزاده، دانشجوی پزشکی ایرانی
نماینده محترم سازمان جهانی بهداشت،
این نامه را با نهایت فوریت در خصوص گزارش صدور حکم اعدام آقای سپهر امیرزاده، دانشجوی ۲۲ ساله پزشکی ایران که هم‌اکنون در زندان اصفهان نگهداری می‌شود، برای شما می‌نویسیم. از سازمان جهانی بهداشت درخواست داریم فوراً به ابعاد پزشکی، انسانی و اخلاقی پرونده ایشان توجه کند.
بر اساس گزارش‌های منتشرشده از سوی منابع حقوق بشری، آقای امیرزاده پس از اعتراضات سراسری ژانویه ۲۰۲۶ در ایران، توسط نیروهای امنیتی در منزل خود در اصفهان بازداشت شده است.
گزارش‌های موجود همچنین نشان می‌دهند که آقای امیرزاده در جریان اعتراضات، کمک‌های اولیه و خدمات پزشکی ابتدایی به معترضان مجروح ارائه کرده است. ما عمیقاً نگران گزارش‌هایی هستیم که حاکی از آن‌اند ارائه این کمک‌های پزشکی در جریان رسیدگی‌های امنیتی و قضایی علیه او مورد توجه قرار گرفته است.
پس از مدتی بازداشت در مراکز امنیتی، بنا بر گزارش‌ها، وی به زندان اصفهان منتقل شده و اکنون به اعدام محکوم شده است.
بااین‌حال، در حال حاضر بخش‌های مهمی از پرونده او همچنان نامشخص است. تا آنجا که اطلاع داریم، متن کامل رأی دادگاه، اتهامات دقیق، مستندات و مدارک مؤید اتهامات و مجموعه کامل اسناد قضایی، به‌صورت عمومی و مستقل در دسترس قرار نگرفته است.
همچنین نگرانی جدی درباره این موضوع وجود دارد که آیا آقای امیرزاده از دسترسی مؤثر به وکیل مستقل برخوردار بوده و آیا تمامی تضمین‌های دادرسی قانونی و محاکمه عادلانه رعایت شده‌اند یا خیر.
علاوه بر این، گزارش‌هایی درباره اعمال فشار بر اعضای خانواده او و درخواست از آنان برای خودداری از اطلاع‌رسانی عمومی درباره وضعیت وی منتشر شده است.
بی‌طرفی پزشکی و حمایت از ارائه‌دهندگان خدمات درمانی
شرایط پیرامون این پرونده، موضوعی بسیار مهم را برای جامعه پزشکی بین‌المللی مطرح می‌کند.
ارائه کمک پزشکی به فردی مجروح، صرف‌نظر از هویت، دیدگاه‌های سیاسی یا حضور او در یک اعتراض، یکی از اصول اساسی اخلاق پزشکی و رفتار انسان‌دوستانه است.
دانشجویان پزشکی، پزشکان، پرستاران، امدادگران و سایر افرادی که کمک‌های پزشکی بی‌طرفانه ارائه می‌کنند، باید بتوانند بدون ترس از انتقام، تعقیب قضایی یا مجازات به مجروحان رسیدگی کنند.
اگر گزارش‌های مربوط به ارائه کمک‌های اولیه توسط آقای امیرزاده صحیح باشند، هرگونه پیامد قضایی زیان‌بار ناشی از ارائه بی‌طرفانه خدمات پزشکی، نگرانی‌های بسیار جدی درباره بی‌طرفی پزشکی، اخلاق حرفه‌ای و حمایت از متخصصان فعلی و آینده حوزه سلامت ایجاد خواهد کرد.
جرم‌انگاری یا مجازات ارائه خدمات پزشکی همچنین می‌تواند پیامدهایی بسیار فراتر از سرنوشت یک فرد داشته باشد. چنین اقدامی ممکن است فضای رعب‌آوری ایجاد کند که در آن متخصصان سلامت و دانشجویان پزشکی از کمک به مجروحان در شرایط اضطراری بترسند؛ وضعیتی که می‌تواند جان افراد بیشتری را به خطر بیندازد.
درخواست‌های فوری ما از سازمان جهانی بهداشت
با توجه به پیامدهای احتمالی و جبران‌ناپذیر این پرونده، محترمانه از سازمان جهانی بهداشت درخواست می‌کنیم در حدود اختیارات خود و از طریق تمامی مجاری مناسب و در دسترس:
۱. فوراً از مقام‌های مسئول ایرانی درباره وضعیت حقوقی و جسمانی فعلی آقای سپهر امیرزاده توضیح بخواهد.
۲. درخواست کند تا زمانی که پرسش‌های جدی درباره اتهامات، مدارک، دسترسی به وکیل و رعایت تضمین‌های اساسی دادرسی قانونی بی‌پاسخ مانده‌اند، هیچ حکمی اجرا نشود.
۳. نگرانی خود را نسبت به هرگونه تعقیب قضایی، اقدام تلافی‌جویانه یا مجازاتی که ممکن است با ارائه بی‌طرفانه خدمات پزشکی یا کمک‌های اولیه به مجروحان ارتباط داشته باشد، مطرح کند.
۴. بر این اصل اساسی تأکید مجدد کند که متخصصان سلامت، دانشجویان پزشکی و سایر افرادی که خدمات فوریت‌های پزشکی ارائه می‌دهند، باید بتوانند وظایف پزشکی و انسان‌دوستانه خود را بدون ارعاب یا اقدامات تلافی‌جویانه انجام دهند.
حمایت از زندانیان صرفاً یک دغدغه انسانی نیست؛ این موضوع در دوران گذار سیاسی یکی از اصول بنیادین عدالت نیز محسوب می‌شود. در هر روند آتی پاسخ‌گویی یا گذار دموکراتیک در ایران، نحوه رفتار کنونی با زندانیان یکی از معیارهای اساسی سنجش میزان احترام به حاکمیت قانون یا نقض آن خواهد بود.
۵. درباره سلامت جسمی و روانی آقای امیرزاده، انسانی بودن شرایط بازداشت و دسترسی او به هرگونه مراقبت پزشکی موردنیاز تضمین بخواهد.
۶. درخواست کند تأیید شود که وی فوراً و به‌طور مؤثر به وکیل واجد صلاحیت و مستقل و همچنین امکان ارتباط واقعی و مناسب با خانواده خود دسترسی دارد.
۷. فوریت این پرونده را به سازوکارهای مناسب حقوق بشری سازمان ملل متحد، از جمله دفتر کمیسر عالی حقوق بشر و دارندگان مأموریت‌های ویژه مرتبط، اطلاع دهد.
۸. انجام بررسی مستقلی را درباره ادعاهای مربوط به استفاده از ارائه خدمات پزشکی به معترضان مجروح به‌عنوان مبنایی برای تعقیب قضایی یا مجازات تشویق کند.
موضوعی فراتر از سرنوشت یک فرد
این درخواست صرفاً درباره جان یک دانشجوی جوان پزشکی نیست. این پرونده پرسشی بنیادین را مطرح می‌کند که برای نظام سلامت در سراسر جهان اهمیت دارد:
آیا یک دانشجوی پزشکی یا متخصص حوزه سلامت می‌تواند بدون ترس از مجازات، به دلیل انجام ابتدایی‌ترین مسئولیت اخلاقی حرفه پزشکی، با امنیت به فردی مجروح کمک کند؟
ارائه خدمات درمانی هرگز نباید به هویت سیاسی، باورها یا شرایط فرد مجروح وابسته باشد.
یک متخصص پزشکی هرگز نباید ناچار شود میان نجات جان فردی دیگر و حفظ آزادی و امنیت خودش یکی را انتخاب کند.
به همین دلیل، محترمانه معتقدیم که پرونده آقای امیرزاده مستلزم توجه فوری سازمان جهانی بهداشت و جامعه پزشکی بین‌المللی است.
با توجه به گزارش صدور حکم اعدام و ماهیت بالقوه جبران‌ناپذیر اجرای آن، زمان نقشی حیاتی دارد.
بنابراین، محترمانه درخواست می‌کنیم سازمان جهانی بهداشت این مکاتبه را به‌عنوان یک درخواست فوری تلقی کند و در حدود اختیارات خود، تمامی اقدامات مناسب را برای دریافت توضیحات، حمایت از اصول بی‌طرفی پزشکی و جلوگیری از پیامدی جبران‌ناپذیر ـ تا زمانی که پرسش‌های جدی مربوط به این پرونده بی‌پاسخ مانده‌اند ـ انجام دهد.
فراتر از این موضوع، جهان نباید اجازه دهد زندانیان سیاسی ایران به «قربانیان نامرئی» جنگ تبدیل شوند. حتی هنگامی که نگاه جهانیان به میدان‌های نبرد دوخته شده است، زندگی، کرامت و حقوق این افراد باید همچنان در کانون توجه باقی بماند.
سپاسگزار خواهیم بود اگر دریافت این درخواست و ارجاع آن به بخش یا مسئولان مربوط برای رسیدگی فوری را تأیید کنید.
نادیده گرفتن سرنوشت این زندانیان، نه‌تنها نقض تعهدات انسانی و حقوقی است، بلکه می‌تواند بنیان‌های عدالت در نظم حقوقی بین‌المللی را نیز تضعیف کند.
جامعه بین‌المللی، نهادهای حقوق بشری و افکار عمومی نباید اجازه دهند حقوق بنیادین افرادی که صرفاً به‌دلیل بیان دیدگاه‌های خود یا فعالیت‌های مدنی زندانی شده‌اند، در سایه بحران‌های ژئوپلیتیکی به حاشیه رانده شود.
حفظ توجه جهانی به وضعیت این زندانیان، نه‌تنها دفاع از کرامت انسانی، بلکه دفاع از اصولی است که نظم حقوقی بین‌المللی بر پایه آن‌ها بنا شده است.
تاریخ عدالت نیز همواره به یاد خواهد داشت که جهان در چنین لحظاتی چه کسانی را دید و چه کسانی را نادیده گرفت.
سپاسگزار خواهیم بود اگر دریافت این درخواست و ارجاع آن را تأیید کنید.
با احترام،
دکتر سارا ثابت
مدیر روابط بین‌الملل انجمن بین‌المللی حقوقدانان و کنشگران سیاسی ایرانی (IAILPA)
۱۶۷–۱۶۹ گریت پورتلند، لندن، بریتانیا
Info@iailpa.org
www.iailpa.org
دکتر نازک توکلی
بنیان‌گذار و مدیر انجمن حقوق بشر ایرانیان و متحدان
۱۲۴ سیتی رود، لندن
info@aihra.org.uk
www.aihra.org.uk
